Türkiye'de Spor Sponsorluğu'nun Başarısını Değerlendirmeye Yönelik Bir Anket

[Mine Işık]

İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Yüksek Lisans öğrencisi aynı zamanda da araştırma görevlisiyim. Tez çalışmam Türkiye'de spor sponsorluğunun taraftarlar üzerindeki etkisini ölçebilmek. Bunun için Hocam, Doç. Dr İlker Topçu ve ekip arkadaşım Araş Gör. Özay Özaydın bir Karar Destek Modeli oluşturduk. Modelin verileri için ise taraftarlar üzerinde bir anket yapmam gerekmekte. Sonrasında ise veriler üzerinden akademik yayın yapmayı planlamaktayız. Taraftarlar olarak anketin yanı sıra görüşlerinizi iletirseniz çok sevinirim.

Aşağıda ankete ait link bulunmakta. Katılıp destek vermek isteyenler olursa çok memnun olurum.

Saygılarımla,

Araş. Gör. Mine IŞIK



http://ozay.ozaydin.info/limesurvey/index.php?sid=22426&lang=tr

[Okan Şamiloğlu]

Öncelikle,araştırılan konu hakkında bilgi verilirken kullanılan kelimeler ile konunun açıldığı başlık arasındaki uyum dikkat çekici.Herhalde bu konuyu açarak bilgi paylaşımında bulunabilmek için foruma girildiğinde ’işte aradığım yer burası’ denilmiştir.Bu başlığın tekdüzelikten kurtulabilmesi adına böyle konulara ihtiyacı olduğunu düşünüyorum.İnanıyorum ki ’ 1907 Ünifeb ‘ olarak bizler,Fenerbahçe camiası içinde bu türden akademik çalışmalar için ‘en referans’ olabilecek kitleyiz.Umarım,bilmem kaç bin üyesi olan bu birlik,söz konusu ankete gereken ilgiyi gösterir.

Bana göre,son derece güzel sorularla hazırlanan anketin olumsuz tarafı, geniş bir çalışma olması dolayısıyla uzun olmasıdır,ancak her soruda amaçlananı düşünerek cevap verdiğimiz vakit,düşüncemizi akademik bir araştırmaya ön ayak olabilecek bir çalışmada dile getiriyor olmanın verdiği duygu ise, cevaplayan için teşvik edici bir durum.

Söz konusu anket için öngörülen soruları düşündüğümüz vakit; genel itibariyle,takım ve sponsor olan markanın karşılıklı amaçları ve uyumu sorgulanarak;sponsor olan firmanın,takımın taraftarı tarafından ne kadar benimsendiği sonucuna gidilmeye çalışıldığını görüyoruz,fakat sporcu ve sponsor olan firmanın taraftar üzerinde etkisini ölçen sorular da gerekli bana kalırsa.Bahsetmek istediğim konu,kişisel sponsorluk meselesi.

Bana göre,sponsor olan firma ile sponsor olduğu takım ya da kişinin benzer konuları çağrıştırması ve çağrıştırmaması meselesinden yola çıkarsak bazı durumları daha net görebiliriz.Benzer konuların çağrıştırılmaması durumunda sponsor olan firmanın amacı daha çok,taraftarların bilinçaltının garantisinde kalmak,bu sayede güvenilirliğini arttırmak ve dolaylı olarak ürün satışında artışı yakalamak.Bu durum için,avea firmasının Fenerbahçe’ye sponsor olması ya da çok ünlü bir sporcunun bir petrol firması ile sponsorluk konusunda anlaşma sağlamasını örnek gösterebiliriz.Benzer konuların çağrıştırılması durumunda işin rengi biraz değişiyor bana kalırsa ve taraftara direk olarak ürün satışı gerçekleşiyor.Bu durum için de bazı örnekleri karşılaştırabiliriz:

*Bunun takım halinde gerçekleşmesi durumu için,Nike firmasının 10 yıl için Brezilya milli takımına 200 milyon dolara sponsor olması sayesinde 1.83 milyar dolar satış hacmi yakalaması örneğini vermek yerinde olur sanırım .Brezilya milli takımı,neticede Dünya’nın en iyi topçularından oluşuyor ve sanırım bu topçuların üzerlerinde nike firmasının amblemleri ile çok güzel hareketlerde bulunması ,ciddi bir güvenin taraftarların bilinçaltına yerleşmesini sağlıyor farkında olmadan.Bu güvenden oyuncunun yanı sıra firma da payını alıyor.Firma ve sponsor olduğu takımın yan yana defalarca gösterilmesi sonucu,topçularından dolayı Brezilya’ya,Brezilya dolayısıyla ona sponsor olan firmaya güven farkında olarak ya da olmayarak artıyor.90’da kupayı getiren golü atan futbolcuya kameranın yakın çekim yapması sonucu,üzerinde görülen ilgili firma amblemi aynı durumdan payını alıyor bana kalırsa.

*Kişisel sponsorluk meselesi ,bu durum açısından takım halinde sponsorluk meselesi ile paralellik gösterse de biraz daha farklı konuma sahip bana göre.Tek bir kişinin bu anlamdaki yarışta,ibreyi Manchester United veya Real Madrid adına çevirebilme yeteneğini göz önüne alırsak ya da ünlü bir sporcuyu aklın kabul etmekte güçlük çekeceği paralara transfer ederken,forma satışı ile bu durumu dengeleme amacını düşünürsek ,bu konunun da ciddi bir şekilde göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünebiliriz. Burada güvenin yanı sıra ‘hayran ve hayran olunan sporcu’ ilişkisi göze çarpıyor.Halısahada maç yaparken Ronaldinho’nun,basketbol oynarken Iversen’ın bantlarından takmak istiyor taraftar ya da aklında başka bir marka olmasına rağmen Kinetix mağazasının camındaki Anelka posterini görerek bir de buraya bakayım diyebiliyor ya da halısahada Alex olmak isteyen taraftar ,bir Puma’ya bakayım önce diyebiliyor.

Takımımız için düşünürsek ,bunun ne kadarını istediğimiz ya da nasıl bir Fenerbahçe görmek istediğimiz ayrı bir tartışma konusu,ancak firmalar için spor endüstrisi öyle bulunmaz bir vitrin ki,bazı turnuvalarda 3-4 milyar kişiye ürünlerini 90 dakika sergileyebilecekleri bir fırsat olarak görülüyor.

[Mine Işık]

Sn. Şamiloğlu,
Öncelikle vakit ayırıp anketi doldurduğunuz ve yorumda bulunduğunuz için teşekkürü bir borç bilirim. Sponsorluk sadece firmaların kar amacı güderek yaptıkları yatırımlar olarak görülmekten ziyade, aynı zamanda desteklediğimiz takımların kimi durumda ayakta kalabilmeleri, kimi durumda ise standartlarını daha da yukarı çekmelerine yardımcı olmaktadır. Şu ana kadar ise sponsorluğun başarısını tam olarak ölçebilen kapsamlı bir çalışma Türkiye örneği üzerinde gerçekleştirilememiştir. Bunun birincil nedeni gerek kapsam gerek amaçlar anlamında sponsorluğun oldukça geniş bir alternatif kümesine sahip olmasıdır. Sizin de belirttiğiniz gibi, kişi sponsorluğu, takım sponsorluğu, olay sponsorluğu, forma sponsorluğu, tedarik sponsorluğu... gibi daha da genişletebileceğim, oldukça büyük bir liste mevcut. Kişi sponsorluğu bunlar içinde tabiki oldukça büyük bir yere sahip, ama anketin daha da uzamaması ve yıldırıcı olmaması adına bunu araştırmaya dahil edemedik. Araştırma amacında ulaşmak istediğimiz ise, insanların sponsorluğu dikkate aldıklarını ortaya koyabilmek, ve firma yatırımlarının bu yönde artmasına bir nebze olsun ön ayak olabilmektir. Araştırma üç büyükler üzerinde yapılmakta, biz ekip olarak Fenerbahçe taraftarı olduğumuz için sizlerin görüşleri tabiki ayrı bir önem teşkil etmekte. Eğer sadece Fenerbahçe taraftarları arasında iyi bir sayıya ulaşabilirsek Fenerbahçe için ayrı bir başlık altında inceleyebileceğimizi düşünüyorum. Vurgulamak istediğim diğer bir nokta ise, taraftarların aslında takımları hakkında olan bitene ne kadar duyarlı olduğunu ve takip ettiğini ortaya koyabilmek. Takımına bağlı taraftarların, desteğini göstermek için aslında akademik anlamda da çok kıymetli çalışmalara imza atacağı kanaatindeyim. Kuvvetli ve eğitimli bir taraftar kitlesi olarak UNIFEB bence daha nice araştırmalara imza atmalıdır ki takımlarını nekadar ciddiye aldıklarını gösterebilsinler. Yorumlarınız için tekrar teşekkürler.

[Okan Şamiloğlu]

Elbette ben,çalışmanın perde arkasından bihaber,normal bir taraftar ve futbol takipçisi olarak kendimce yorumlarımı belirttim.Sizlerin,bu çalışmalarda uzmanlaşmış ya da uzmanlaşmaya başlayan kişiler olarak daha geniş bir boyutta düşünebileceği gerçeğine şüphe yok.

Bu konuya bakış açıları çok farklı bence taraftarlar arasında ve benim naçizane fikrim,40 yaş üstü taraftarlara daha bir ilgi gösterilmelidir bu anket için.Tabi ki,bu tarz anketlerde forum kullanma önemli bir avantaj,bu yaş aralığına ulaşmakta güçlük çekilir mi bilmem,fakat verilen cevaplar arasında ben ciddi farklılıklar olacağını düşünüyorum.Tabi ki daha önce de belirttiğim gibi,yapılan çalışmanın perde arkası hakkında fikrim yok,acemice bir bakış açısı.

Fenerbahçe'nin bu araştırmada iyi bir referans olacağını düşünüyorum,çünkü 'Aras Kargo' kurucusu,aramızdan ayrılmış olan Celal Aras'ın,Fenerbahçe'ye yakınlığı bilinmekte.Bu anlamda,Fenerbahçe taraftarının Avea firmasına olan bakış açısı ile Aras Kargo firmasına olan bakış açısını merak ediyorum.Söylediğiniz gibi,ben firmaların öncelikli olarak destek amacıyla sponsor olmasını gözardı ediyorum sanıyorum,çünkü buna pek inanmıyorum Türkiye'de.Bu da yanlış bir bakış açısı olabilir veya kıramadığım ön yargılarım kaynaklı olabilir.Zaten ankette de,yalnızca 'Aras Kargo' nun bu konuda birinci önceliğinin destek amaçlı olabileceğini belirttim.

Umarım ankete katılım beklenenden fazla olur,çünkü bu tür çalışmalara Türkiye'de ihtiyaç var bana göre.Sonuçlarından haberdar edilirsek de mutlu oluruz ayreten.

Ünifeb için de bahsettiğiniz şekilde düşünmeniz bizim için sevindirici.Umarım,Fenerbahçe camiası içinde bu türden çalışmalar için daima ilk akla gelen biz oluruz.

Size kolaylıklar diliyorum çalışmalarınızda...

[Aycan Yılmaz]

Ankete katıldım. Umarım hedeflenen yeterli katılım elde edilir.

Günümüzde artık sponsorluklar öyle önemli noktalara geldi ki, neredeyse olmazsa olmaz noktalarda. Yurt dışında neredeyse takımların her spor branşının yönetim yapıları farklıyken, Türkiye'de özellikle üç büyüklerin neredeyse her spor branşında takım ve sporcuları var.

Örnek; Barcelona futbol takımını adı; Barcelona Football Club iken; Fenerbahce futbol takımının ve tüm diğer takımların adları Fenerbahce Spor Kulübü.

Bu demek oluyor ki, FC Barcelona yıllık bütcesini yalnızca futbol takımına ayrırken, Fenerbahce yıllık gelirini rekabet ettiği 8-9 bransa ayırmak durumunda kalıyor. Bu da özellikle uluslararası düzeyde ülkemiz takımlarının rakipleri önünde dezavantajlı olmalarına neden oluyor.

Aslında bu dahi sponsorlukların ülkemizde aslında ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Diğer taraftan bakıldığında şu bir kaç gündür "iyi" sponsorluk nasıl olur en çarpıcı örneği yaşanıyor.

Fenerbahçe Acıbadem Bayan Voleybol takımını bilindiği üzere Sampiyonlar Ligi'nde final oynama başarısı gösterdi, başa baş geçen mücadele sonunda tecrübe eksikliği nedeniyle Avrupa ikinci olma başarısı gösterdi.

Bu tablo aslında Mehmet Ali Aydınlar'ın , o kadar güzel gösteriyorki "iyi sponsor" nasıl olunuru, taktir etmemek elde değil.

Baktığınız zaman takım transferlerinden, takımın neredeyse her macında tribünde olmaya kadar yakın takıma..

Aslında sözün özü de burada. Ülkenin spor kulübü Fenerbahce'ye destek olmak tabii ki taktir edilir. Ancak bu sadece maddi anlamda olunca sadece adınız sponsor olarak kalır. Bunun yanında takımla yakından ilgilenmek hem başarıyı getirir hem de taraftarın sevgisini ve taktiri kazanır , aynı Mehmet Ali Aydınlar örneğinde olduğu gibi.

Ülkemiz sponsorluk anlayışı eskiden yalnızca futbol takımı sponsorluğu iken artık spor sponsorluğuna doğru kaymaya başladı. Sponsorluklar ile gelen başarılar, takımlara olan ilgiyi arttıyor böylelikle. Bu bakımdan Fenerbahce Acıbadem Bayan Voleybol takımının elde ettiği başarı bir çok yönden çok değerli.

Eskiden hiç olmayan amatör branş sponsorluğu, günümüzde artık gelişim gösteriyor. Şimdi ise kırılması gereken nokta yalnızca maddi anlamda sponsor olunmaması gerektiği.

Kısaca ben spor sponsorluğunun yavaşta olsa ülkemizdeki gelişiminden memnunum.

[Onur Yıldırım]

Anketi ben de tamamladım şu an itibariyle...